Arşiv

BİLGİ MİMARLIK ATÖLYESİ 2008-2009: Kağıthane Koridoru Kentsel Dönüşüm Projeleri Sergisi
İstanbul Bilgi Üniversitesi'nin Mimari Tasarım Yüksek Lisans Programı BİLGİ-MİMARLIK Atölyesinde gerçekleştirilen "Kağıthane Koridoru, Kentsel Dönüşüm Projeleri" başlıklı sergi, 5 Haziran-27 Aralık 2009 tarihleri arasında ziyaretçilerini ağırladı.
Sergide yer alan projeler, 2008-2009 akademik yılında BİLGİ-MİMARLIK Atölyesinde, Can Çinici, Mehmet Kütükçüoğlu, Nevzat Sayın, Murat Tabanlıoğlu ve Han Tümertekin’in yürütücülüğünde üretilmiştir.



Çalışmada, İstanbul’un merkezindeki en potansiyelli dönüşüm alanlarından biri olan "Kağıthane Koridoru" ele alınmış, alanın sahip olduğu heterojen yapı korunarak, sürdürülebilir bir mikrokozmosa dönüştürme stratejisi geliştirmenin yolları aranmıştır.

Sergi Ocak 2010'a kadar İstanbul Bilgi Üniversitesi Santral Kampüsü E-3 Galerisi'nde ziyarete açık olacak.

Can Çinici Grubu: Noktasal Dönüşüm
Kağıthane Koridoru yamaçlarının son zamanlardaki kendiliğinden dönüşümüne bakıldığında gecekondulardan apartmanlara ve konut sitelerine doğru bir değişim gözlenmektedir. Bu değişim sonucu ortaya çıkan çevreler en iyi ıssızlıkla tanımlanabilir: topografyayı, sokakla ilişkiyi hiçe sayan gökten zembille inmiş gibi duran konut blokları, kasvetli sokaklar... Sıfırdan başlamayı hedefleyen radikal dönüşüm önerileri bölgedeki teklifsizlik, anlık çözümler, sokak yaşantısı gibi atmosferin karakteristik özelliklerini yokedip bölgeyi ıssızlaştırmaktadır.

Var olanın analitik bir okumasını yaparak devralınabilecek olanı değişmesi gerekenden ayıracak sürdürülebilir bir dönüşümün stratejileri ne olmalıdır?

Çalışma alanı olarak Büyükdere Caddesinin imar baskılarından uzak, vadinin batı yakasındaki Uhud Camii çevresi seçildi. Bu alanda küçük müteahhit / mal sahibi / imar dairesi arasındaki çetin müzakerelerle oluşan, benzerlerine her yerde rastladığımız “jenerik” bir dokudan söz edilebilir. Benzeri alanlar parsel ölçeğindeki müdahalelerle veya kısmi tevhidlerle zaman içinde parça parça eklemlenerek gelişirler.

Bu Atölye’nin çalışması her biri değişik ölçekteki müdahaleleri amaçlayan, 3 aşamadan oluşmuştur.
1. Tek parsel ölçeğindeki müdahale;
2. İlk aşamadaki parsele komşu parselin katılmasıyla oluşan müdahale;
3. Alan içinde bir grup parsel üzerinde çoklu yapılardan oluşan bir ‘birliktelik’in tasarlanması ile yapılan müdahale.



Mehmet Kütükçüoğlu Grubu: Ekolojik Koridor/Zeminin Rehabilitasyonu
"Kağıthane Koridor"u İstanbul'un en önemli ekolojik koridorlarından biri, hatta kent merkezi düşünüldüğünde birincisidir. Bu koridor, aynı zamanda şehrin kolektif belleğinin yapı taşlarından birini oluşturmaktadır: Osmanlı İmparatorluğu Lale Devri’nde serpilen özgün peyzaj kültürünün odağının burası olması tesadüf değildir. Bugün çok ciddi spekülatif basınçların etkisinde bulunan bölge kendi haline bırakıldığında ‘Fulya’laşma’ tehlikesi ile karşı karşıyadır. Bu denli ekolojik ve tarihi önemi olan Koridor’un bastırılmış/unutulmuş değerlerini ortaya çıkarmak amacıyla, vadi tabanında kuzey ormanlarını Haliç’e bağlayacak şekilde bir kentsel park tasarlanacaktır. Kentin kamusal yeşil alanları diğer küresel kentlerle karşılaştırılamayacak kadar azdır. Dolayısıyla bu ekolojik yeniden kazanım sadece yakın çevredeki yoksul mahalleler için değil bütün kentin sürdürülebilirliği açısından çok hayati bir önem taşımaktadır.

Zeminin rehabilitasyonu olarak özetlenebilecek proje, herşeyden önce vadinin unutulmuş ekolojik değerlerinin geri kazanımını amaçlamaktadır. Bu çerçevede temel araştırma alanları şunlardır: kuzey ormanlarından gelip Haliç’le buluşan su havzası, peyzaj, kentsel altyapılar ve ulaşılabilirlik, kamusal açık alanların organizasyonu, yeşil alanların çevreye nüfuz etme potansiyelleri.

Nevzat Sayın Grubu: Şehrin Harcı Olarak Kamusal Alanlar
Kağıthane Koridoru’nun kamusal alanlarındaki erozyon, bölgenin en önemli problemlerinden biridir. H. Arendt’in ‘şehri bir arada tutan harç’ olarak tanımladığı kamusal alanlar kent yaşamında hayati öneme sahiptir: beklenmeyen karşılaşmalar, bir araya gelme mekânları vs.

Çalışma alanına bakıldığında camiler en çok tekrar eden kamusal binalar olarak göze çarpmaktadır ve çevrelerindeki açık alanlar kentsel mekânlar olma potansiyellerini bir türlü gerçekleştirememektedir. Ancak gerek mimari kaliteleri gerekse ibadet edenler dışındaki kentlileri dışlayıcı yapılarıyla camiler artık ‘biraraya gelme mekânları’, ‘cemaatin kalbi’ olma özelliklerini tamamıyle kaybetmiş gözüküyorlar. Bu da kentlilerde derin bir ‘kutsal alan’ yoksunluğu duygusu yaratmaktadır. “Şimdi ve burada”, din, mezhep, cinsiyet ve etnisite ayrımı yapmayan bir kutsal mekân düşünebilir miyiz?

Kentsel dönüşüm senaryoları genellikle müdahale bölgelerini bir yoksunluk ve patoloji alanı olarak algılamakta ve tepkisel olarak ‘sıfırdan başlayarak’ steril, homojen çevre fantazilerine sığınmaktadırlar. Bütün dünyayı aynılaştıran bu ortalama yerleşim kültüründen özgürleşme şansı ancak bölgenin gizli kalmış potansiyellerine odaklanarak yakalanabilir. Bölgenin sürdürülebilir dönüşümünde trafo gibi çalışacak, gün ışığına çıkmayı bekleyen potansiyeller nelerdir? Bu potansiyeller üzerinden yeryüzüyle barış içinde ve farklılıkların birarada olduğu bir kamusal alan inşa edilebilir mi?

Murat Tabanlıoğlu Grubu: Alanlara ve Hatlara Dokusal Müdahale
Kağıthane Koridoru farklı dönüşüm potansiyellerine sahip fragmanlardan oluşmaktadır. Bu fragmanların bazıları daha yavaş ve parçalı dönüşümlerle değişirken bazıları radikal müdahalelere ihtiyaç duymaktadır. İkinci gruba dahil edilebilecek üç karakteristik alan bölgenin yakın gelecekteki değişiminde tetikleyici rol oynayacaktır.
*Bina stoğunun yerleşime elverişsiz olduğu, topyekün müdahale isteyen alanlar (Yahya Kemal Mahallesi)
*İmar kararlarının yıkım gerektirdiği alanlar (Talatpaşa Bulvarı'nın genişletilmesi)
*Dönüşüme yön verecek eşik bölgeleri (Gültepe Mahallesi)

Bu üç alanın da daha kentsel ve yoğun bir şekilde topyekün değişimi önerisi, aslında vadi tabanındaki geniş endüstri parsellerine odaklanmış olan spekülatif baskıyı bu alanlarda absorbe etmek içindir. Böylece vadi tabanı kentsel ekolojiye katkıda bulunacak şekilde rehabilite edilebilecektir.

Yahya Kemal Mahallesi altyapı eksikliği ve bina stoğunun zaafiyetlerinden dolayı köklü bir değişime uğraması kaçınılmaz bir bölgedir. Dolayısıyla temel araştırma konusu yeni dokunun karakteristik özellikleri ve referansları olacaktır. Dönüşümde kilit rol oynayacak unsurlar şunlardır: eğimli topografik yapıya uygun kurucu-kesitler ve sokak hayatını canlı tutacak, kullanıcıyı çeşitlendirecek karma-yapılar.

Talatpaşa Bulvarı: Zaten genişletilme kararı alınan Bulvar'ın, vadi tabanını Büyükdere Caddesi'ne bağlayan en önemli arter olarak daha kentsel bir ölçekte yeniden inşa edilmesi önerisinin temel araştırma konuları tipoloji çalışmaları ve programların çeşitlenmesidir.

Gültepe Mahallesi: Büyükdere Caddesi ile yamaçların derme çatma sıkışık dokusu arasında bir eşik oluşturan Gültepe bir geçiş alanı olarak nasıl bir karakter kazanacaktır? Kendisini çevreleyen alanlardaki kayıp, artık alanlardan farklı olarak tanımlı yeşil arayüz(ler)le strüktüre edilecek olan alan çevresinin dönüşümü için de tetikleyici olacaktır.

Han Tümertekin Grubu: Kentsel Altyapıların Yeni Programlarla Donatılması
Merkezi konumu ve çok yakın gelecekte toplu taşıma araçlarıyla ulaşılırlığının katlanacak olması, Kağıthane Koridoru'nun dönüşümünü tetiklemektedir. İki farklı dönüşüm ivmesinin varlığı (vadi tabanındaki eski-sanayi yapıları/parsellerinin spekülatif baskılarla hızlı dönüşüm eğilimleri ve yamaçlardaki konutlarının nispeten yavaş dönüşümü) bir anlamda çıpa vazifesi görecek yapılara ihtiyaç duymaktadır. Kentsel altyapılar bu noktada devreye girebilir. Vadinin ara kesitinde konumlanacak olan ‘transfer merkezleri’ –altyapıların kesişim noktaları- farklı dönüşüm kipleri için bir çıpa vazifesi görebilir. Çok fazla ve çeşitli insan akışı barındıracak olan bu noktalar farklı programlarla donatılarak kentsel kültüre ve yaşam kalitesine katkıda bulunabilirler. Temel araştırma alanları: topografya ile altyapıların buluşması, farklı programların kesişimi ile ortaya çıkan beklenmedik dinamikler, kentsel buluşma ve karşılaşma alanları olarak transfer noktaları, spontan etkinliklere ev sahipliği yapan kentsel mekânlar.

Sergide yer alan projelere ulaşmak için tıklayın.

Atölye Yönetimi
Tansel Korkmaz

Atölye Koordinatörü
İdil Erkol

Akademik Danışmanlar
İhsan Bilgin
Hüseyin Dirik
Eda Ünlü Yücesoy

İBB’den Gelen Danışmanlar
Lütfi Altun
Murat Vefkioğlu
Ayşe Gökbayrak
Sinan Çetiz
Mine Altun
Mehmet Akif Levent
Andaç Erdem Çakır
Fatma Karabaş

Ahmet Zorlu'ya sergiye katkıları nedeniyle teşekkür ederiz.
(Fotoğraflar: Cemal Emden)
İstanbul Bilgi Üniversitesi Mimari Tasarım Yüksek Lisans Programı - santralistanbul T: +90 (212) 311 50 00 - E-posta: mimarlik@bilgi.edu.tr