ARCH 523
Mekan Söylemi-Mekan Üretimi
Dersin amacı mimari tasarımın, kentin ve kentsel boyutlu tasarımların asli bir öğesi olan mekan olgusunun yaşam, kavram, söylem ve tasarım boyutlarını tartışmaktır. Bu tartışma, yarıyıl boyunca kuramsal açıklamalar, metin okumaları, mimari ve kentsel mekan okumaları ve deneyim aktarımları aracılığıyla yapılacak ve bunların birlikte irdeleneceği seminer ve tartışma platformlarında geliştirilecektir.

Metodoloji açısından bakıldığında, Mekan Söylemi – Mekan Üretimi dersi, tartıştığı mekan olgusunun çok boyutluluğuna ve farklı kavramsal ilişkilerine bağlı olarak çoklu bir metodolojik ve epistemolojik yaklaşıma sahiptir. Mekanın yaşamsal ve deneyimsel boyutları, ders boyunca gerek kullanım (mekan deneyimi ), gerek üretim ( mekansal tasarım ) açılarından, yapısalcı-eşzamanlı özelliklerin yanı sıra fenomenolojik - ontolojik - süresel boyutları içinde de ele alınacaktır.

Verilecek kuramsal bilgiler ve öğrenciler tarafından yapılması istenecek kuramsal – analitik okumalar, bu farklı yaklaşım ve metodolojilere bağlı konu alanlarını ve örnekleri içerecektir. Benzer şekilde, yapılacak kentsel / mimari mekan okumaları, hem morfolojik-tipolojik mekan analizlerini, hem de mekan deneyimlerinden ve gerçek mekan üretimi süreçlerinden yola çıkan olgu ve “öykü” aktarımlarını içerebilecek ve mekanın özellikleri, hem morfolojileri ve oluşum mantığı hem de oluşum süreçleri açısından tartışılacaktır.

2008 – 2009 döneminde üçüncü kez verilmekte olan derste, bugüne dek daha çok 19.yüzyıl Beyoğlu mekanının oluşum süreçlerine odaklanmış olan öykü ve örnek analizlerinin, güncel tasarım örneklerini de kapsaması öngörülmüştür.

Derse, ders yürütücüsünün açıklamaları ile öğrencilerin metin ve kentsel mekan okumalarının sunumları dışında, başka konuşmacı, tasarımcı ve araştırmacının bilgi, deneyim ve aktarımı da doğrudan katılmaya çalışılacak olup, farklı mesleki formasyona ve deneyime sahip bu kişilerin farklı yaklaşımlarının, mekanın ve mekan üretiminin çok anlamlı yapısının vurgulanmasında ayrı değeri olacağı düşünülmektedir.

HAFTALIK DERS PROGRAMI

1.HAFTA Giriş Dersi : Ders İçeriği ve Programı
2.HAFTA Mekan Deneyimi, Mekan Söylemleri, Mekan Kuramları
3.HAFTA Mekan Üretimi, Mekan Üretimi Alanları, Mimarlık ve Kent
4.HAFTA Kent Mekanının Analizi : Eşzamanlı Çözümlemeler : Yapısalcı yaklaşım
5.HAFTA Kent Mekanı ve Mimari Mekan – Kavramsal Boyutlar : Zamansallık, Tarihsellik, Toplumsallık, Süre – Süreç ve Ölçek.
6.HAFTA Metinler üzerinden Mekan Okuması (Seminer 1)
7.HAFTA Metinler üzerinden Mekan Okuması (Seminer 2)
8.HAFTA Metinler üzerinden Mekan Okuması (Seminer 3)
9.HAFTA Mekan Üretimi Öyküleri 1 : Odakule (Mimar : Kaya Tecimen, 1973)
10.HAFTA Mekan Üretimi Öyküleri 2 : Koç Üni. Anadolu Araştırmaları Merkezi (Mimar : Fahrettin Ayanlar, 2007)
11.HAFTA Mekan Üretimi Öyküleri 3 : Eski Saray Sineması Dönüşümü (Mimar : Han Tümertekin, 2008)
12.HAFTA Mekan Üretimi Öyküleri 4 : Taksim Meydanı - Prost’un Taksim’i Okuma 1- Atilla Yücel
13.HAFTA İstanbul kent mekanı ve kent mimarisi okumaları : Taksim Meydanı - Post - Modernizmin Taksim'i, Uluslararası Yarışma 1987 - Okuma 2- Öğrenci sunumları (Seminer 4)
14.HAFTA İstanbul kent mekanı ve kent mimarisi okumaları : Taksim Meydanı - Okuma 3- Öğrenci sunumları (Seminer 5)

Not :6. – 8.hafta okumaları ile 12. – 14.hafta seminer konuları, katılımcıları ve kesin program, derse katılacak öğrenci sayısı ve bileşimine göre belirlenecektir.

KAYNAKÇA:

ALEXANDER, G., S.ISHIKAWA, M.SILVERSTEIN, ed.al, (1977), A Pattern Language, New York, Oxford University Press.

BROADBENT, G., (1980a), “The Deep Structures of Architecture”, in: Signs, Symbols and Architecture, pp.119-167.

BROADBENT, G., R.BUNT, Ch.JENCKS, eds., (1979), Signs, Symbols and Architecture, New York, Wiley.

CANIGGIA, G., (1976), Strutture dello spazio antropico, Firenze: UNIEDIT.

CASTEX, J., P.PANERAI, (1979), “Beaubourg, Tipin Ölümü ya da Dirilişi”, (çeviri), Çevre, s.3.

CASTEX, J., P.PANERAI, (2005), “Kentsel Mekânın Yapısı Üzerine Notlar”, çeviri, Mimarlık Yazıları, TMMOB/MO, İstanbul.

CHOMSKY, N., (1957), Syntactic Structures, The Hague:Mouton.

QUINCY, Q.de, (1795-1825/1980), De l’imitation (yeni basım), Paris.

FOUCAULT, M., (1966), Les mots et les choses, Paris: Gallimard.

FOUCAULT, M., (1969), L’ archéologie du savoir, Paris: Gallimard.

HILLIER, B., A.LEAMAN, P.STANSALL, M.BEDFORD, (1976), “Space Syntax”, Environment and Planning, Vol.3, pp. 147-185.

KÖKSAL, A., (2005), “Kentsel Yapıyı Okumak”, Mimarlık Yazıları, TMMOB/MO, İstanbul.

LEFÈBVRE, H., (1974), La production de l’espace, Paris: Anthropos.

LEVI-STRAUSS, C., (1958), Anthropologie structurale, Paris:Plon.

MONEO, R., (1994), On Typology, Oppositions.

NORBERG-SCHULZ, C., (1980a), Meaning in Western Architecture, London: Studio Vista.

ROSSI, A., (1966), L’architettura della città, Milano: CLUP.

VEN, C. van de, (1980), Space in Architecture, London.

YÜCEL. A., (1979a), “Mekân Okuma Aracı Olarak Tipolojik Çözümleme”, in: Çevre, Yapı ve Tasarım, (der.M.Pultar), Ankara: ÇEMBİL.

YÜCEL, A., (1991), “Mimarlıkta Dil ve Anlam ya da Mimarlığı Okumak”,Yapı.
İstanbul Bilgi Üniversitesi Mimari Tasarım Yüksek Lisans Programı - santralistanbul T: +90 (212) 311 50 00 - E-posta: mimarlik@bilgi.edu.tr