ARCH 511
Modern İmar Tarihi ve Mimarlık 1 / 3 kredi
ARCH 511'de modern mimarlık pratiği, imar sürecini belirleyen aktörlerle, kurumlarla ve disiplinlerle girdiği tansiyonlu ilişki içerisinde ele alınacaktır. Bir başka deyişle modern mimarlığın 19.yy. sonrası tarihi bu derste, çeşitli aktörler, kurumlar ve disiplinler tarafından oluşturulan "imar bağlamları"na verilmiş disipliner "reaksiyonlar" olarak yorumlanarak sergilenecektir. Öte yandan bu süreç disipliner tutumun kendini yeniden-inşa etmesi, kurması anlamına da gelmektedir. Bir başka deyişle sabit bir disipliner angajman örüntüsünün değişen dünya karşısındaki reaksiyonlarından ziyade, kullandığı araç-gereci, etik öncelikleri, ruhsal ve zihinsel yatırımları da değiştirerek kendi disipliner yapısını yeniden-inşa eden bir süreç söz konusu edilecektir. Dolayısıyla imar süreci ve mimarlık, modern dünyanın değişim hızı giderek artan koşulları içinde sürekli yeniden kurulup bozulan kararsız dengelerinin unsurları olarak ele alınacaklardır.

Dersin tarihsel sınırı modern sanayi kapitalizminin başlangıcı olarak kabul edilen 19.yy.'ın başı ile 20.yy.'ın 2. çeyreği; coğrafi sınırı ise bu tarihsel gelişime öncülük etmiş coğrafya olan Atlantik ekseni (Batı Avrupa ile Kuzeydoğu Amerika) olacaktır.


Haftalık Program

1. Kuramsal tansiyon:bağlam/ortam - olay/olgu ilişkisi
yapı (structure) - tarih ilişkisi
determination - irade ilişkisi

2. Modern imar tarihi-mimarlık ilişkisinin habercileri:
Kuramsal erken doğum: Fransız mimarlık kuramında "Bâtiment Particulier" olgusu,
J.Bentham'ın “panopticon”u
Pratik erken doğum: Londra suburb'leri

3, 4. Düzenli nüfus hareketinin sonuçları: agglomeration (yığılma) ve "Büyük Şehir".
Sanayi bölgelerinden ve büyük şehirlerden örneklerle farklı imar stratejileri:
Ruhr, Manchester, Londra, Paris, Chicago, New York, Berlin, Brüksel, Barcelona, Viyana

5. Düzenli nüfus hareketinin sonuçları: sınıfsal ve işlevsel segregation (ayrışma): Hamburg örneği

6,7. Alt-orta tabakanın Büyük Şehir'den uzaklaşma senaryoları:
şirket şehirleri, paternalizm ve ütopyalar.

19.yy. ütopyalarıyla 20.yy. Modernizmi arasında erken “bahçe şehir” örnekleri

9,10,11 Modernleşmenin 2. kuşağında değişen ekonomik ve siyasal bağlam:
Buhardan elektriğe, kuraldan regülasyona.
Modernleşmenin 2. kuşağında değişen imar bağlamı:
İmar planından zon planına; Büyük Şehir'den metropole.
Modernleşmenin 2. kuşağında değişen estetik bağlam:
endüstri, çoğaltma, design, soyutlama.

12,13,14 Yeni bağlamın yerel renkleri:
Kızıl Viyana, Schumacher'in Hamburg'u, Berlage'nin Amsterdam'ı,
Wagner'in Berlin'i, May'ın Frankfurt'u.

- Konularla ilgili okunacak ve tartışılacak kaynaklar haftalık olarak verilecektir.
- Anlatılan, okunan ve tartışılan konularla ilgili haftalık değerlendirme metinleri yazılacaktır.
İstanbul Bilgi Üniversitesi Mimari Tasarım Yüksek Lisans Programı - santralistanbul T: +90 (212) 311 50 00 - E-posta: mimarlik@bilgi.edu.tr