ARCH 518
Mimarlıkta Dil ve Kent Mimarlığı / 3 kredi
Burada dil, öncelikle dilbilimdeki spesifik anlamıyla, yani bir temsil ve iletişim aracı anlamıyla kullanılmaktadır.

Kent Mimarlığı deyimine gelince, bu kavramı Aldo Rossi’nin aynı deyimi başlık edinen L’architettura della Città kitabındaki kullanımıyla, yani hem kentin, hem de binaların kentsel ortam içindeki mantıklı ve anlamlı ilişkileri, kentsel bütünle ve kendi aralarında kurdukları anlamlı, ve bütüncül yapısal sistem olarak ele alacağız.

Ancak bu konu, güncel kentsel ve özellikle de metropoliten ortam içinde ele alınacağından, bağlantılı, sürekli ve homojen yapısal bütünlüklerin yanı sıra, daha karmaşık, kopuk ve çelişkili yapıların bir aradaki varoluşlarına da yer vermek gerekir.

İçerik
Bu çerçeve içinde, dersin amacı ve kapsamı, yapılı çevrenin içerdiği farklı ölçeklerdeki mekân oluşumlarının oluşum mantığı ve anlam olarak açıklanmasına yönelik güncel bir bakış açısının tanıtılması ve somut bir mekânsal örnek üzerinde uygulanmasıdır. Sözü edilen bakış açısı, çağdaş Yapısalcılığın yöntemi ve yaklaşımı olup Dilbilim, bu yaklaşımın temelindeki disiplini oluşturmaktadır. Dilbilim yönteminin doğal dil dışındaki ifade alanlarına da yaygınlaştırılması olan ve mekânsal oluşumları da içeren Göstergebilim, derste ele alınacak bir diğer kuramsal disiplindir. 70’li yıllardan itibaren Mekân Göstergebilimi, Mimarlık Göstergebilimi ya da Kent Göstergebilimi adları altında bu yaklaşımı farklı ölçekteki yapma çevre olgularına uygulamayı öneren yaklaşımlar, bu arada bileşen – bina ve kent arasındaki mantık ve anlam ilişkilerini araştıran Tipoloji ve Morfoloji çalışmaları, dersin kuramsal açıklamalarının üzerinde duracağı diğer önemli alt başlıkları oluşturacaktır. 60’lı yıllarda A.Rossi ve arkadaşlarının araştırmalarından başlayarak gelişen kuramsal ve analitik çalışmalar, derste bu çerçevede verilecek örneklerdir. Yine bu bağlamda, mimarlıkta tip ve tipoloji kavramlarını, çağdaş yapısalcı yaklaşımlardan çok daha önce gündeme getiren kuramcılara, Aydınlanma dönemi ve 19. yüzyıl başı mimarlık kuramı referanslarına da yer verilecektir.

Ele alınacak yaklaşımlar, dersin ikinci bölümünde İstanbul – Beyoğlu mekanında yapılacak bir dizi Kent Mimarlığı analizi ile sürdürülecektir. Öğrenci grubunun büyüklüğüne göre belirlenecek olan farklı mekânlar ve güzergâhlar boyunca, konunun Mekân Mantığı (Sentaks), Anlam (Semantik) ve Hafıza (Süreklilikler, Kent Arkeolojisi) gibi boyutları öğrenci grubunca irdelenecek ve yıl sonunda, öğrenciler tarafından üretilen “okumalar” bir Seminer ortamında kuramsal bilgiler, çağdaş mimarlığın sorunsalları, modernleşme ve metropolleşme mekanın sorunsalları, İstanbul’un sorunsalları ve tasarım konuları ile ilişkilendirilerek tartışılacaktır.


Ön Program – Takvim Taslağı

1. 18 Şubat - GİRİŞ : Ders İçeriğinin açıklanması – Olgularla ve Mekânla ilgili çoğulcu ve disiplinlerarası açıklamalar: Genel Sistemler Kuramı ve Yapısalcılık. Dersin ele alacağı farklı disiplinlerin bu açıklamalarla ilişkilendirilmesi.

2. 25 Şubat - DİLBİLİM: Yapısalcı Dilbilimin temel önerleri, belli başlı dilbilim okulları: De Saussure, Prag ve Kopenhag okulları, Çağdaş Amerikan okulu ve N.Chomsky.

3. 04 Mart - GÖSTERGEBİLİM: İletişim Kuramı, göstergebilimde Saussure’cü ve Peirce’ci (iletişimci) yaklaşımlar. Göstergebilimin antropojide, psikolojide, sanat kuramında ve günlük yaşamda vb. uygulanmasına örnekler: Lévi-Strauss, Piaget, Barthes, Kristeva vb.

4. 11 Mart - YAPISALCILIK: Dilbilim Yönteminin genelleştirilmesi, Genel Sistemler Kuramıyla ilişkiler.

5. 18 Mart - GÖSTERGEBİLİM - YAPISALCI AÇIKLAMA VE MEKAN 1: MİMARİ: İtalyan Kuramcıları, Venturi, Fransız Sentaks Grubu ve başka örnekler – 20.yüzyıl mimarlık kültürüyle ilişkiler: L.Kahn, Post Modernizm, Yeni Rasyonalizm ve Dekonstrüktivistler.

6. 25 Mart- GÖSTERGEBİLİM - YAPISALCI AÇIKLAMA VE MEKAN 2: KENT: İtalyan
Kent Analizleri: Tipoloji-Morfoloji ilişkileri, A.Rossi söylemi: Kent Mimarisi. Araştırma örnekleri: Tipoloji, Morfoloji, Kent Arkeolojisi (Eşzamanlılık ve Tarihsellik)

7. 01 Nisan - ALAN ÇALIŞMASI 1: Açıklama, Çalışma Grupları, Çalışma
Programı ve Yer Görme (Hafta sonu devam edecektir.)

8. 08 Nisan - METİN OKUMALARI 1

9.15 Nisan - METİN OKUMALARI 2

10.29 Nisan - ALAN ÇALIŞMASI 2 - Atölye

11.06 Mayıs - ALAN ÇALIŞMASI 3 - Atölye

12.13 Mayıs - SEMİNER 1: KENT MİMARLIĞI ÜZERİNE ALTERNATİF
OKUMALAR – KONFERANS (lar)
Program ve İçerik ayrıca bildirilecektir.

13. 20 Mayıs - SEMİNER 2: KENT MİMARLIĞI OKUMALARI: Alan Çalışması Grup
Sunumları ve Genel Tartışma.
İstanbul Bilgi Üniversitesi Mimari Tasarım Yüksek Lisans Programı - santralistanbul T: +90 (212) 311 50 00 - E-posta: mimarlik@bilgi.edu.tr